W pierwszym odcinku podcastu „W kontekście nauki” Dziennika Bałtyckiego, przygotowanym we współpracy z Polsko‑Japońską Akademią Technik Komputerowych w Gdańsku, gościem jest dr Leszek Żurek. Rozmowa koncentruje się na roli sztucznej inteligencji w fotografii, na zmianach technicznych i na problemach prawnych wynikających z użycia AI przy tworzeniu i modyfikacji obrazów.
Czym AI zmienia fotografię?
Dr Leszek Żurek omawia różne zastosowania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w pracy fotografa. Wskazuje, że użycie AI do edycji zdjęć różni się od polecenia modelowi, by wygenerował obraz od zera. Przy edycji algorytmy wspomagają korekcję ekspozycji, redukcję szumu lub rekonstrukcję detali. Generatywne systemy tworzą obrazy na podstawie promptów i potrafią imitować style znanych autorów lub tworzyć nowe kompozycje.
Czy AI zagraża czy poszerza pole sztuki?
W rozmowie pojawia się pytanie o wpływ AI na granice fotografii. Dr Żurek przypomina historyczne obawy związane z pojawieniem się nowych technik wizualnych i porównuje je do reakcji na fotografię w XIX wieku. Z jego obserwacji wynika, że narzędzia AI mogą zarówno prowadzić do manipulacji, jak i inspirować twórców do eksperymentów. Podaje przykłady prowokacji artystycznych — prac wygenerowanych przez AI, które zdobyły nagrody w konkursach, oraz odwrotnych sytuacji, gdy zdjęcie wykonane tradycyjnie wygrało konkurs przeznaczony dla obrazów generowanych.
Jakie problemy prawne i etyczne się pojawiają?
Dr Żurek wskazuje na wyzwania związane z prawami autorskimi i prawami majątkowymi wobec fotografii powstałych częściowo lub całkowicie przy udziale AI. Dyskusja obejmuje też kwestie rozpoznawalności autorstwa i odpowiedzialności za treść wygenerowaną przez modele. W audycji poruszono także temat praktyk młodszych użytkowników, którzy chętnie korzystają z narzędzi AI do tworzenia obrazów i eksperymentów wizualnych.
Kim jest dr Leszek Żurek?
Dr Leszek Żurek jest wykładowcą fotografii i psychofizjologii widzenia na filii Polsko‑Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Gdańsku. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Gdańsku i w Poznaniu. Jest doktorem sztuki i autorem pięciu albumów fotograficznych: „Paradissus Marie”, „Kościół Mariacki w Żukowie”, „Lutry - dokument wyobrażony”, „Rzeczy” oraz „Detal. Gdynia”. Współpracuje z muzeami w Trójmieście, zwłaszcza z Muzeum Miasta Gdyni, oraz przygotowywał fotografie dokumentacyjne dla Muzeum Emigracji w Gdyni. Na co dzień wykonuje też fotografie biżuterii dla jednego z dużych przedsiębiorstw.
Wydawca udostępnił także materiał wideo z rozmową. W audycji pada zdanie, że „sztuczna inteligencja się uczy, my się uczymy sztucznej inteligencji”, co pokazuje postrzeganie AI jako narzędzia wymagającego zrozumienia zarówno od twórców, jak i od odbiorców.
Ostatnim akordem dyskusji są pytania o dalszy kierunek rozwoju: jak kształtować zasady konkursów i kto będzie weryfikował pochodzenie zdjęć. To konkretne wyzwanie dla środowisk artystycznych i organizatorów przeglądów fotograficznych.
