| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 25 marca 1935, Gdynia |
| Zgon | 27 sierpnia 1978, Bytom |
| Zawód | glacjolog, klimatolog, badacz polarny |
| Stanowisko | kierownik Zakładu Meteorologii i Klimatologii, Instytut Geograficzny UW |
| Edukacja | Studia geograficzne: UAM Poznań; Uniwersytet Wrocławski (dr 1964, hab. 1976) |
| Główne wyprawy | Spitsbergen (wyprawy 1957–1974), Antarktyka (Wyspa Króla Jerzego, 1977) |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Grabiszyński, Wrocław |
Stanisław Baranowski był pracownikiem naukowym Uniwersytetu Wrocławskiego znanym z badań nad lodowcami i klimatem polarów. Prowadził wieloletnie wyprawy na Spitsbergen i uczestniczył w polskiej ekspedycji antarktycznej.
Dzieciństwo i wykształcenie
Urodził się w Gdyni; jego matka uczyła w szkole, a ojciec pracował jako inżynier elektryk w Porcie Gdyńskim i został zamordowany w obozie Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. Lata wojny spędził na Podkarpaciu we wsi Pustynia koło Dębicy, gdzie rozpoczął naukę w szkole podstawowej. Po zakończeniu wojny kontynuował naukę w Kórniku koło Poznania i w 1951 roku zdał maturę.
W 1951 rozpoczął studia geograficzne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1953 przeniósł się na Uniwersytet Wrocławski, specjalizując się w meteorologii i klimatologii. Pod kierunkiem prof. Aleksandra Kosiby przygotował pracę magisterską o intensywnych opadach śnieżnych na Śląsku.
Kariera naukowa i wyprawy polarne
Po uzyskaniu magistra pracował na Uniwersytecie Wrocławskim jako obserwator w Obserwatorium Meteorologicznym, a następnie angażował się w badania niwalne w Sudetach oraz pomiary aktynometryczne na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W latach 1957–1960 brał udział w wyprawach polarnych na Spitsbergen kierowanych przez Stanisława Siedleckiego, w tym w zimowej wyprawie 1957/1958.
Materiały z badań polarnych posłużyły mu do napisania rozprawy doktorskiej zatytułowanej Termika tundry peryglacjalnej SW Spitsbergenu, za którą otrzymał stopień doktora nauk przyrodniczych w 1964 roku. W 1966 odbył staże na Scott Polar Research Institute w Cambridge oraz w stacji glacjologicznej Tarfala w Laponii szwedzkiej. W 1967 objął obowiązki adiunkta w Katedrze Geografii Fizycznej Uniwersytetu Wrocławskiego.
W latach 1970–1974 kierował cyklem corocznych wypraw uniwersyteckich na Spitsbergen, skupiających badania glaciologiczno-meteorologiczne i hydrologiczne wokół lodowca Werenskiolda. W 1971 na przedpolu tego lodowca zainicjował budowę drewnianego domku, który umożliwił powstanie Stacji Polarnej Uniwersytetu Wrocławskiego. Po śmierci prof. Aleksandra Kosiby przejął kierownictwo Zakładu Meteorologii i Klimatologii i uzyskał stanowisko docenta. W 1976 habilitował się na podstawie pracy o lodowcach subpolarnych na Spitsbergenie.
Wypadek, śmierć i upamiętnienie
Pod koniec 1977 roku wyruszył na wyprawę antarktyczną na Wyspę Króla Jerzego. W czasie pobytu na stacji doszło do nieszczęśliwego wypadku: zatruł się gazem z nieszczelnej butli podczas snu. Pomoc lekarska na Polskiej Stacji Antarktycznej im. H. Arctowskiego oraz w bazie argentyńskiej w Ushuaia nie przywróciła przytomności. Próby leczenia w Argentynie i w Polsce nie powiodły się i 27 sierpnia 1978 roku zmarł.
Pochowano go na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu. Na jego cześć nazwy otrzymały: stacja naukowa Uniwersytetu Wrocławskiego na przedpolu lodowca Werenskiolda, Przylądek Baranowskiego na Spitsbergenie, Lodowiec Baranowskiego oraz Zatoka Staszka na Wyspie Króla Jerzego. Tablicę ku jego pamięci umieszczono w Polskiej Stacji Antarktycznej im. H. Arctowskiego.
