Fundusz Żubra od 2021 roku prowadzi program wykupu działek wokół Biebrzańskiego Parku Narodowego i w rejonie Puszczy Białowieskiej. Pierwsza darowizna umożliwiła zakup 18,2 ha terenów, m.in. w okolicach Dolistowa Nowego, które stanowią siedliska dla rzadkich ptaków. W kolejnych latach inicjatywa objęła tworzenie tzw. Wiecznych Lasów oraz zakładanie mikrorezerwatów we współpracy z Fundacją Dziedzictwo Przyrodnicze i z zarządem parku.
Jak wygląda mechanizm wykupów i przekazywania gruntów?
Fundusz finansuje zakup gruntów o istotnych walorach przyrodniczych, po czym działki trafiają pod trwałą ochronę zarządzaną przez parki narodowe lub organizacje pozarządowe. W ramach projektu „Wieczne Lasy” kupowane są podmokłe olsy, które pozostawiono bez gospodarki leśnej i bez usuwania martwego drewna. Takie obszary rozwijają się w sposób naturalny i służą jako ostoję dla gatunków związanych ze starymi lasami.
Kogo chronią nowe obszary?
Wykupy wymierzone są w ochronę siedlisk dla gatunków takich jak wodniczka, orlik grubodzioby, ryś, susel moręgowany, puchacz czy bocian czarny. Działki w Dolistowie Nowym pełnią funkcję miejsc lęgowych i żerowisk dla wodniczki i innych ptaków bagiennych. Fundusz sfinansował także zakup fragmentu lasu, o powierzchni kilku hektarów, który wypełnił lukę własnościową przy granicy parku i gdzie obserwowano przemieszczające się rysie.
Ile gruntów i jakie formy ochrony powstały?
Do końca 2025 roku działania Funduszu Żubra pozwoliły zabezpieczyć łącznie około 63,19 ha gruntów. W efekcie powstało 50 mikrorezerwatów chroniących miejsca lęgowe rzadkich ptaków oraz ponad 48 ha obszarów wpisanych w koncepcję Wiecznych Lasów w Kotlinie Biebrzańskiej. Fundusz ogłosił też wsparcie finansowe na poziomie kilku milionów złotych w ciągu siedmiu lat działalności i planował dodatkowe środki na wykupy.
Jaki jest wymiar praktyczny dla zarządzania parkiem?
Biebrzański Park Narodowy sygnalizuje, że część jego terenu pozostaje w prywatnej własności — około 38 procent powierzchni parku. Pozyskanie działek przez Fundusz ułatwia parku prowadzenie działań ochronnych, które wymagają prawa do dysponowania gruntem. Dzięki temu możliwe są działania zapobiegające fragmentacji siedlisk i tworzenie korytarzy ekologicznych między największymi kompleksami przyrodniczymi regionu.
Fundusz Żubra współpracuje z parkami narodowymi, organizacjami pozarządowymi i instytucjami naukowymi. Do końca 2025 r. inicjatywy te przyniosły zabezpieczenie kilkudziesięciu hektarów i utworzenie sieci mikrorezerwatów, które wspierają odtwarzanie populacji takich gatunków jak susel moręgowany oraz poprawiają warunki bytowe dla rysia i orlika grubodziobego.
Do końca 2025 r. zabezpieczono 63,19 ha gruntów.
